Fundamentalne zasady montażu wideo

W sercu natężenia ulotnych wrażeń i efemerycznych przeżyć od wieków próbuje się określić na ile możliwe jest odczuwanie momentu, pełne jego odczucie, zanurzenie się w nim.

 

Lew Kuleszow opisuje montaż jako model układu cegieł.

"Jeśli mamy pomysł - ideę, cząstkę tematu, ogniwo całego łańcucha dramaturgicznego - to myśl ową wyrażamy za pomocą kadrów - znaków, jakby cegieł."

Przeprowadził pewien eksperyment, w którym badał jak odpowiednie zestawienie zestawienie ze sobą ujęć tworzy głębszy sens. Zestawiał całkowicie pozbawioną emocji twarz aktora Iwana Mozżuchina z innymi ujęciami. Które odpowiednio za każdym razem wywoływały inne emocje u odbiorców. Przykładowo gdy zestawiał talerz zupy oraz patrzącego na nią aktora, odbiorca odnosił wrażenie, że jego twarz wyraża uczucie głodu, tak jak twarz aktora i trumna wywoływała uczucie żalu. 

Wnioskiem z eksperymentu było to, że odbiorca przypisuje emocje, dodatkowy sens w zależności od ujęć poprzedzających lub następujących po sobie. Kolejnym wnioskiem było to, że montażysta potrafi manipulować emocjami niezależnie od wyrazu twarzy, gry aktora. Całość znana jest jako "Efekt Kuleszowa".1

 

Odtworzony eksperyment Kuleszowa

Do podobnego wniosku doszedł także Siergiej Eisenstein zestawiając ze sobą obrazy, które wspólnie tworzyły głębszy sens.2

Dla przykładu:

  • Obraz wody i obraz oka oznaczał płacz
  • obraz ucha przy rysunku drzwi oznaczał słuchanie
  • Obraz psa i usta to szczekanie
  • Obraz ust i obraz dziecka  oznaczał krzyk
  • Usta i ptak  to śpiew
  • Nóż i serce oznacza cierpienie

Był też odpowiedzialny za utworzenie nowego sposobu montowania scen jakim jest montaż według nadtonu.

Lecz aby wyjaśnić czy jest ów montaż według nadtonu, zacznę od krótkiej charakterystyki sztuki montażowej.3

Montaż metryczny

Absolutne długości fraz montażowych zestawione są ze sobą według ich długości i schematu który się powtarza.

Wrażenie napięcia tworzone jest poprzez zwalnianie, bądź przyspieszanie z zachowaniem długości fraz według określonej zasady - "podwójnie, potrójnie, poczwórnie, itd..." .

   nazbyt zawiły montaż metryczny powoduje chaos

    czytelny montaż powoduje pulsowanie dzieła oraz widowni

   można zastosować trik jakim jest przeplatanie , lub odwrotna kolejność fraz

Montaż rytmiczny

Długości fraz ustalane są w sposób elastyczny na podstawie ich wzajemnych stosunków.

Równoprawnym elementem jest tutaj treść wewnątrz-kadrowa. Faktyczna długość to tutaj produkcyjna długość wpływająca na specyfikę danej frazy.

Napięcie wywołuje się przez skracanie fraz, lub przez łamanie zasad.

Montaż według tonacji

Jest specyficzną odmianą montażu rytmicznego. Jest jakby drugorzędną dominantą, nośnikiem emocjonalnej tonacji. Np spokojnie płynące fale, leniwie wydobywający się z komina dym, kołyszące się okręty, itd.

  Można zestawiać ze sobą obrazy według ich emocjonalnego brzmienia

i    istotne jest zestawianie ze sobą fraz wobec oscylacji światła

Montaż według nadtonu

Jest dyskontowaniem sumy wszystkich bodźców, podniet występujących we frazie.

Doskonałym przykładem montażu według nadtonu jest film "Linia Generalna" (1929 Siergiej Eisenstein), który stał się w niedługim czasie ikonom Radzieckiego filmu dźwiękowego. Odpowiednie zestawienia muzyki, obrazu i sumy wszystkich bodźców sprawiają, że sztywne montażowe zasady niejako zostają zepchnięte. Po rozpatrzeniu całości scena po scenie, ujęcia mogłyby nie mieć sensu. Ze względu na nadtony niosą ładunek emocjonalny fizyczności co sprawia, że nie zwracamy uwagi na klasyczne dominanty. 

i    przenosi percepcję ze strefy  melodyjno-emocjonalnej do strefy fizjologicznego postrzegania.

i    wszystkie tony, nadtony, bodźce mogą wchodzić w dodatkowe konflikty.

Przejście z metody metrycznej do rytmicznej oznacza konflikt ze sumą frazy i jej wewnątrzkadrowym ruchem. Następnie przejście do montażu według tonacji to konflikt pomięzy wątkiem frazy a jej tonacją. Przejście do nadtonu to konflikt z tonacją frazy a nadtonem.

Pojawia się nam jeszcze jeden typ montażu według nadtonu.

Montaż intelektualny

To montaż ekspresji nadtonu wyższego rzędu. Jest to konflikt nadtonów fizjologicznych i intelektualnych.

 

Film "Linia generalna" można zobaczyć tutaj.

Bibliografia:

  1. https://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_Kuleszowa
  2. Antropologia Kultury Wizualnej, 2012r, Iwona Kurz, Paulina Kwiatkowska, Łukasz Zaremba , s.536
  3. Antropologia Kultury Wizualnej, 2012r, Iwona Kurz, Paulina Kwiatkowska, Łukasz Zaremba , s. 519-525

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

20 − five =

© 2018 Marcin Bury | ScrollMe by AccessPress Themes